Book matters: Vitold Gombrovič – Διαθήκη

ΓΡΑΦΕΙ:
Κωνσταντίνος Τζούμας

Ο Κωνσταντίνος Τζούμας προτείνει βιβλία για το φθινόπωρο.

Vitold Gombrovič, Διαθήκη: Συνομιλίες με τον Ντομινίκ Ντε Ρου, μτφρ: Θεόφιλος Τραμπούλης, εκδόσεις Πατάκη

“Είμαι χιουμορίστας, γελωτοποιός, ακροβάτης, προβοκάτορας. Τα έργα μου κάνουν διπλές κωλοτούμπες για να διασκεδάσουν το κοινό μου. Εγώ είμαι τσίρκο, λυρισμός, ποίηση, τρόμος, καβγάς, παιχνίδια, τι άλλο θέλετε;”

Το κείμενο αυτό, οι συνομιλίες του Γκομπρόβιτς με τον Ντομινίκ Ντε Ρου, μας καλεί να ζήσουμε από κοντά τη μεγάλη περιπέτεια μιας νεωτερικής δημιουργίας που ξεθεμελιώνει, ανατρέπει τις μορφές του συρμού, αποδέχεται ανοιχτά τις αντιφάσεις και δυναμιτίζει κάθε θεωρία. Απέναντι στον Ντομινίκ Ντε Ρου, ο Γκομπρόβιτς απαντά με την οξύνοια, το χιούμορ, τη διαίσθηση, το ύφος το ίδιο του έργου του.

Ο Γκομπρόβιτς ήταν πενήντα τεσσάρων ετών όταν, με τη μετάφραση του “Φερντυντούρκε” στα γαλλικά, απέκτησε παγκόσμια φήμη. Η μεγαλοφυΐα του αναγνωρίστηκε αργά, μολονότι η λογοτεχνική του σταδιοδρομία είχε ξεκινήσει νωρίς. Μονίμως δυσαρεστημένος (αν και λίγο αργότερα κέρδισε το Διεθνές Βραβείο Εκδοτών και τα θεατρικά του έργα γνώρισαν σχετική επιτυχία) και σοβαρά άρρωστος, ο Γκομπρόβιτς πάσχιζε ωστόσο να γίνει γνωστός και να αποκαλύψει τα “μυστικά” ενός έργου το οποίο θεωρούσε πως είχε σε μεγάλο βαθμό παρεξηγηθεί.

Μετά τη συγγραφή αυτής εδώ της “Διαθήκης”, του απέμεναν λίγοι μόνον μήνες ζωής. Στόχος του ήταν να εξάψει το ενδιαφέρον του αναγνώστη, να τον αιφνιδιάσει και να τον καταπλήξει και, ομολογουμένως, τα καταφέρνει. Η “Διαθήκη” δεν εκπλήσσει τόσο εξαιτίας των “αποκαλύψεών
της”, οι οποίες είναι εσκεμμένα παραδοξολογικές ή συχνά προκλητικές, όσο εξαιτίας της ακλόνητης αυτοπεποίθησης την οποία ο Γκομπρόβιτς κατάφερνε να διατηρεί ακόμη και στις χειρότερες στιγμές της ζωής του (είκοσι τρία χρόνια εξορίας σε μια ήπειρο της οποίας, για να μην πούμε τίποτε άλλο, δεν μιλούσε καν τη γλώσσα) και εξαιτίας της αντίστοιχης αδιασάλευτης εμπιστοσύνης που είχε στο έργο του. Γνώριζε πως ήταν καινούριο, πρωτότυπο, άφθαρτο. Ήταν κι ο ίδιος μέρος του. Το έργο του εξέφραζε, όπως είχε γράψει, τον πιο μύχιο, τον πιο ανόθευτο κι αδάμαστο εαυτό του στον μακροχρόνιο αγώνα που είχε δώσει εναντίον μιας ύπαρξης επίπονης –στον αγώνα του να κατακτήσει τη δική του “μορφή”. Το έργο του ήταν η νίκη του και ήταν περήφανος γι’ αυτό».

–Από την εισαγωγή του Maurice Nadeau